OEAK бара американски ЛНГ, Владата преферира домашно производство
Дебатата околу идната енергетска стратегија на Косово повторно се актуализираше, откако Американската стопанска комора во Косово (ОЕАК) повика земјата да не ја пропушти можноста за приклучување кон регионалната инфраструктура за американски течен природен гас (ЛНГ). Од друга страна, Владата тврди дека не е против американскиот гас, но останува определена за развој на енергетски капацитети базирани на домашните ресурси.
Во своето соопштение, Американската стопанска комора оцени дека досегашните приоритети на Владата не ја адресираат доволно потребата од зголемување на домашното производство на електрична енергија, намалување на зависноста од увоз и зајакнување на енергетската безбедност.
Според Комората, клучното прашање не е дали Косово може да увезува електрична енергија од соседните земји, туку дали треба да продолжи да се потпира на увоз или да инвестира во нови домашни производствени капацитети кои ќе ја зголемат енергетската независност и економската конкурентност.
Ставот на Американската стопанска комора се надоврзува на неодамнешните пораки од американската администрација. Вршителката на должноста амбасадор на САД во Приштина, Ану Пратипати, во авторски текст објавен во косовските медиуми порача дека Косово мора брзо да реагира доколку сака да обезбеди место во новата енергетска архитектура што Вашингтон ја гради во регионот. „САД и Косово заедно можат да ја зајакнат енергетската безбедност и да создадат посигурна иднина“, нагласи Пратипати.
ОЕАК нагласува дека секој нов мегават произведен во Косово ја зголемува сигурноста во снабдувањето, ја намалува зависноста од регионалните пазари и обезбедува поголема стабилност за економијата и граѓаните. Комората потсетува дека европската енергетска криза по руската инвазија врз Украина покажала дека земјите со сопствени производствени капацитети биле значително подобро заштитени од ценовните шокови и ризиците во снабдувањето.
Според нив, токму затоа многу европски држави инвестираат во ЛНГ инфраструктура, вклучително и за американски течен природен гас, како средство за диверзификација на снабдувањето и зајакнување на националната безбедност.
Американската стопанска комора смета дека приклучувањето на Косово кон регионалната ЛНГ инфраструктура, преку изградба на гасен интерконектор со Македонија, претставува најбрзото и економски најисплатливо решение за развој на нови производствени капацитети. Како дополнителен аргумент се наведуваат студии поддржани од Инженерскиот корпус на Армијата на САД и програмата на Millennium Challenge Corporation (MCC), според кои оваа траса е најповолна за снабдување на Косово со природен гас.
Комората оценува дека електраните на ЛНГ можат да се изградат во рок од две до три години и имаат поголеми шанси да добијат меѓународно финансирање во споредба со новите капацитети на јаглен. Истовремено, се нагласува дека ЛНГ не е замена за обновливите извори на енергија, туку технологија што овозможува нивна поголема интеграција во електроенергетскиот систем.
Во однос на идејата за гасификација на јагленот, ОЕАК оценува дека таа може да биде дел од долгорочната стратегија, но не претставува решение за итните потреби за нови производствени капацитети, бидејќи бара подолг период за реализација и неизвесно финансирање.
Комората затоа предлага двоен пристап, брз развој на капацитети базирани на ЛНГ за краткорочна и среднорочна енергетска сигурност, паралелно со анализа на долгорочните можности за користење на домашните ресурси.
Од Владата, пак, ја отфрлаат оценката дека Косово се спротивставува на американскиот ЛНГ. Вршителката на должноста министерка за економија, Артане Ризваноли, изјави дека е неточно тврдењето дека земјата го избрала увозот на електрична енергија или регионалниот гас пред домашното производство или американскиот ЛНГ.
Според неа, Косово се определило за енергетски модел кој се темели на домашните ресурси, јагленот, обновливите извори како ветерот и сонцето, когенерацијата за централно греење и мерките за енергетска ефикасност, бидејќи таквата комбинација е најекономична за граѓаните и стопанството.
Ризваноли додаде дека Владата не е против американскиот течен природен гас, а истовремено истакна дека Косово има најниска цена на електричната енергија во споредба со земјите од регионот.
Во меѓувреме, вршителката на должноста претседател на Косово, Албулена Хаџиу, оцени дека прашањето за американскиот гас не може да се сведе на едноставен одговор „да“ или „не“, туку бара темелни институционални и стручни анализи.
Таа нагласи дека надлежните институции и експертите треба внимателно да ги разгледаат придобивките, трошоците и влијанието што ваков проект би го имал врз граѓаните и државата. Според Хаџиу, Косово никогаш не одбило проекти кои се во интерес на граѓаните, но за вакви стратешки прашања е неопходна одлука заснована на професионални анализи.
Хаџиу ги отфрли и оценките дека разгледувањето на алтернативни енергетски решенија претставува антиамерикански став, нагласувајќи дека институциите работат исклучиво во интерес на граѓаните и државата и остануваат отворени за сериозен дијалог околу сите можни енергетски опции.
Енергетика 24
