Абу Даби. 10 јануари 2026 – Со фокус на забрзување на глобалната енергетска транзиција и исполнување на целите од Парискиот договор, денеска во Абу Даби започна Претсобранието на 16-тата сесија на Собранието на Меѓународната агенција за обновлива енергија (ИРЕНА). Под темата „Напојување на човештвото: Обновлива енергија за споделен просперитет“, настанот собра над 1.500 учесници, вклучувајќи министри, законодавци и енергетски експерти.
Денешните сесии беа посветени на стратешките предизвици: од потребата за нови финансиски механизми и регионална соработка, до техничките аспекти на обновување на застарените ветерни капацитети.
Рекорден раст на капацитетите, но потребна е поголема брзина
Уте Колиер, вршител на должноста директор на Центарот за знаење, политики и финансии на ИРЕНА, ги презентираше најновите податоци кои покажуваат дека 2024 година била рекордна со инсталирани 582 гигавати нови капацитети од обновливи извори. За првпат, глобалните инвестиции во обновливи извори ги надминале инвестициите во фосилни горива. Сепак, Колиер предупреди дека овој напредок сè уште не е доволен за исполнување на климатските цели и повика на засилена меѓународна соработка.
Посебен акцент беше ставен на Јужна Америка, регион каде обновливите извори веќе сочинуваат над 80% од производството на електрична енергија. Претставниците на ОЛАДЕ (OLADE) истакнаа дека и покрај високиот процент на чиста енергија, регионот се соочува со предизвици во енергетскиот пристап и нееднаквоста, нагласувајќи дека транзицијата мора да вклучува и социјални бенефити.
Законодавците и регулаторите бараат стабилни пазарни сигнали
На Форумот на законодавци и регулатори, кој се одржа во рамки на Претсобранието, се дискутираше за улогата на парламентите во креирањето на поволна инвестициска клима. Гаури Синг, заменик-генерален директор на ИРЕНА, посочи дека фокусот треба да се премести од дефинирање на амбиции кон креирање на структурни решенија за нивна реализација.
Претставници од ЕКОВАС (ECOWAS) и други региони ги посочија интерконекторите и усогласените регионални регулативи како клучни механизми за стабилизирање на пазарот и намалување на трансакциските трошоци за инвеститорите. Заклучокот од форумот е дека јавниот сектор мора да испрати јасни пазарни сигнали за да го намали ризикот и да привлече приватен капитал.
Лансирана Глобалната коалиција за енергетско планирање (GCEP)
Еден од централните настани беше оперативниот старт на Глобалната коалиција за енергетско планирање (GCEP), иницијатива насочена кон премостување на јазот помеѓу енергетските политики и финансиските институции.
Мајк Енскат од ИРЕНА нагласи дека енергетското планирање мора да служи како алатка за привлекување инвестиции. На тркалезната маса со креаторите на политики и финансиските лидери, претставници од ОЕЦД и Африканската развојна банка (ADB) укажаа на потребата од користење на локални валути за финансирање на проектите со цел да се избегнат валутните ризици, што е често главна пречка за проектите во земјите во развој.
Технички решенија: Репауринг и иновации
Во техничкиот дел од дискусиите, вниманието беше насочено кон (repowering), процес на замена на старите ветерни турбини со нови, поефикасни модели. Се проценува дека до 2030 година, 17% од глобалните ветерни капацитети ќе се соочат со крај на својот животен век. Искуствата од Шпанија покажаа дека со репауринг може да се постигне тројно поголемо производство на иста површина, со помал број турбини.
Истовремено, ИРЕНА го претстави новиот извештај за иновации, кој сугерира системски пристап. Според Норела Константинеску, иновациите не треба да се ограничат само на технологијата, туку мора да опфатат и нови деловни модели и дизајн на пазарот за да се овозможи интеграција на варијабилните обновливи извори во мрежата.
Предизвик со работната сила
Денот заврши со дискусија за човечкиот капитал. Проценките на ИРЕНА велат дека исполнувањето на целите од Парискиот договор може да креира 30 милиони работни места во секторот до 2030 година. Сепак, беше упатен „Повик за акција“ за итно решавање на недостигот од квалификувана работна сила преку образовни реформи и програми за преквалификација.
Со ова заврши Претсобранието, поставувајќи ја основата за главните сесии на Собранието кои продолжуваат во наредните денови.
Извор: Irena.org
