Белград. 5 февруари 2026 – Унгарија официјално ја започнува изградбата на новата нуклеарна електрана „Пакш 2“, проект кој е изземен од американските и европските санкции поради неговата улога во обезбедување чисто и стабилно производство на електрична енергија. Паралелно со тоа, Будимпешта и Белград ја продлабочуваат енергетската соработка, а унгарски експерти оценуваат дека учеството на Србија во проектот би било од значаен интерес.
Подготвителните работи на „Пакш 2“ започнаа пред две години, а денес со свечено излевање на првиот бетон формално стартува изградбата на петтиот реактор. Новата централа ќе има два реактори со поединечна моќност од 1.200 мегавати, а ја гради рускиот нуклеарен гигант „Росатом“ по принципот „клуч на рака“.
Постоечката нуклеарна централа „Пакш“ располага со четири реактори со вкупна моќност од 2.000 мегавати и работи од 1982 година. Во моментов, нуклеарната енергија учествува со над 36 проценти во енергетскиот микс на Унгарија, а по завршувањето на „Пакш 2“ тој удел ќе се удвои. Проектираниот работен век на реакторите е 60 години, со можност за продолжување за уште 20.
Инженерот и експерт за нуклеарна енергија Жолт Хараш истакнува дека благодарение на нуклеарната енергија Унгарија има најевтина електрична енергија во Европа, што го потврдуваат и податоците на Евростат. Тој додава дека со зголемувањето на нуклеарното производство, земјата ќе може да ја намали потрошувачката на гас за 40 проценти и годишните емисии на јаглерод-диоксид за една третина.
„И Унгарија и Србија се соочуваат со енергетски дефицит, а нуклеарната енергија може да го надомести тој недостиг. За Србија би било добро да учествува во ‘Пакш’“, вели Хараш.
Нуклеарната централа „Пакш“, која се наоѓа на околу 100 километри од Будимпешта, обезбедува околу 45% од електричната енергија на Унгарија. По завршувањето, „Пакш 2“ ќе придонесе не само за енергетската стабилност на земјата, туку и за поширокиот европски пазар.
Србија и Унгарија веќе соработуваат во електроенергетскиот сектор преку заедничката берза за струја АДЕКС, заедно со Словенија, а работат и на поврзување на пазарите и зголемување на прекуграничните капацитети. Во изминатите години, српскиот претседател Александар Вучиќ повеќепати изјави дека Србија е заинтересирана да купи удел од 5 до 10% во „Пакш 2“, кој во моментов е во целосна сопственост на унгарската електроенергетска компанија.
Извор: Tanjug.rs
