Годината 2026 ќе биде пресвртна точка за глобалните енергетски пазари, каде што експлозивниот раст на вештачката интелигенција (ВИ) и геоекономските поместувања ќе ја стават на тест одржливоста на енергетските системи. Ова се главните заклучоци од најновиот извештај Horizons Top Trends 2026“ на S&P Global, кој предупредува дека енергетската експанзија и одржливоста веќе не се паралелни амбиции, туку испреплетени императиви.
Според аналитичарите, додека САД го трасираат својот пат воден од ВИ, а Европа се обидува да ги помири различните цели, Кина агресивно ја консолидира својата лидерска позиција во чистите технологии.
Во продолжение ви ги пренесуваме клучните трендови што ќе ја дефинираат 2026 година според S&P Global:
1. Вештачката интелигенција ја „голта“ енергијата
Најголемиот предизвик за енергетскиот сектор доаѓа од силиконските долини. Растот на ВИ ја доведува енергетската понуда до точка на пукање. S&P Global предвидува дека побарувачката на енергија од дата центрите ќе порасне за 17% до 2026 година.
- Алармантни бројки: До 2030 година, глобалната побарувачка од дата центрите може да надмине 2.200 TWh, што е еквивалентно на вкупната потрошувачка на електрична енергија на цела Индија денес.
- Инвестициски бум: Само во САД, трошоците за дата центри се очекува да се приближат до 500 милијарди долари во 2026 година.
- Ризик за климата: Иако технолошките гиганти како Microsoft и Google имаат амбиции за „нет-нула“ емисии, исполнувањето на овие ветувања станува сè потешко. Дури 38% од компаниите со дата центри немаат обврска за нет-нула емисии.
2. Соларот достигнува „врв“ на растот
По години на непрекинат експоненцијален раст, 2026 година ќе го донесе првото годишно забавување на новите инсталации на обновливи извори.
- Кинескиот фактор: Ова забавување е директна последица на пазарот во Кина. Се очекува годишните инсталации таму да паднат од околу 300 GW во 2025 на 200 GW во 2026 година, поради промената на владините политики од гарантирани цени кон конкурентско наддавање.
- Нова реалност: Иако ова не значи крај на соларот (вкупниот капацитет ќе се удвои во следните пет години), индустријата влегува во фаза на консолидација и стратешки промени, наместо само бркање на волумен.
3. Електричната мрежа како „тесно грло“
Инфраструктурата станува критична кочница. Децениското недоволно инвестирање во електричните мрежи сега се појавува како главен проблем за енергетската транзиција и безбедност.
- Потреба од трилиони: Европската комисија проценува дека се потребни 584 милијарди евра инвестиции во мрежата до 2030 година. Сепак, добивањето дозволи за нови далекуводи трае меѓу 12 и 17 години.
- САД под притисок: Експлозивниот раст на центрите за податоци ги оптоварува локалните и застарени мрежи во САД, ризикувајќи нестабилност на системот доколку нема итни инвестиции.
4. Кина станува суперсила за „зелен водород“
Додека остатокот од светот го забавува темпото, Кина сериозно влегува во играта со водород.
- Доминација: Кинеските проекти ќе инсталираат околу 1,5 GW електролизатори во 2025 година, што е речиси двојно повеќе од вкупниот глобален капацитет на крајот на 2024.
- Ценовна војна: Кинеските производители предизвикуваат стрмоглав пад на цените. Цената на електролизаторите падна од 250 долари/kW на почетокот на 2024 на под 100 долари/kW.
- Извоз: Кина не планира само да ја користи оваа енергија дома, туку и да ја извезува. Се градат капацитети за извоз на „зелен амонијак“ и метанол, со цел да се префрли вишокот електрична енергија од северните провинции кон глобалните пазари.
5. Електрични возила: Кина диктира, Европа се буди
Глобалната продажба на електрични возила (ЕВ) продолжува да расте, но сликата е нерамномерна.
- Кинеска хегемонија: Се проценува дека две од секои три лесни електрични возила продадени во светот во 2025 година се продадени во Кина. Кина е на пат да стане првиот голем пазар каде ЕВ се мнозинство при новите продажби, бидејќи постигнаа ценовен паритет со бензинските возила.
- Европа: По две години стагнација, пазарот на ЕВ во Европа покажува знаци на живот во 2025, притиснат од построгите стандарди за CO2 на ЕУ.
6. Одржливо авионско гориво (SAF) – Азија води, Европа плаќа
Капацитетот за производство на одржливо авионско гориво ќе порасне за една третина во 2026 година, но географијата на производството се менува.
- Азиски бум: Повеќе од половина од глобалниот капацитет за SAF ќе биде концентриран во Азија во 2026 година, благодарение на ниските трошоци и достапноста на суровини како искористено масло за готвење.
- Пазар: Азиските производители го таргетираат европскиот пазар, каде што се очекува недостиг на понуда и подготвеност да се платат повисоки цени.
Заклучок: Нова ера на енергетска реалност
Извештајот на S&P Global заклучува дека 2026 година ќе донесе „трезнење“ во енергетскиот сектор. Романтичната фаза на енергетската транзиција завршува, а започнува фазата на тешки инфраструктурни предизвици, геополитички натпревар и сурова пазарна реалност каде што достапноста на мрежата и технологијата ќе диктираат кој ќе победи во економијата на иднината.
Извор: Spglobal.com
