Според најновите податоци за 2025 година, објавени од страна на Американската агенција за енергетски информации, САД убедливо го задржуваат првото место како најголем производител на сурова нафта во светот, со производство од 13,58 милиони барели дневно.
Ова ниво претставува околу 16% од глобалното производство, со што САД значително ја надминуваат конкуренцијата. Земјата ја презеде лидерската позиција од Русија уште во 2018 година, а во 2023 година стана најголем производител на нафта во историјата.
На второ и трето место на глобалната листа се наоѓаат Русија со 9,87 милиони барели дневно и Саудиска Арабија со 9,51 милиони барели дневно.
Блискиот Исток и понатаму е енергетски центар
Иако САД водат според вкупното производство, регионот на Блискиот Исток останува клучен глобален центар за нафта. Дури пет земји од регионот се меѓу десетте најголеми производители: Саудиска Арабија, Ирак, Иран, Обединети Арапски Емирати и Кувајт.
Овие држави се позиционирани долж Персиски Залив, што им дава значајна улога во глобалните енергетски текови. Истовремено, регионот е чувствителен на геополитички тензии, особено околу Ормуски Теснец, преку кој минува значителен дел од светската трговија со нафта.
Улогата на ОПЕК и ОПЕК+
Повеќето од водечките блискоисточни производители се дел од Организација на земјите извознички на нафта (ОПЕК), која од 1960-тите координира политики за производство и цени на нафтата.
Од друга страна, САД, Канада и Кина не се членки на ОПЕК, иако сите три се меѓу најголемите производители. Паралелно, Русија и Бразил се дел од пошироката алијанса ОПЕК+, која соработува со ОПЕК во одредени аспекти на управување со производството.
Во последните години, односите меѓу земјите-членки на ОПЕК и партнерите од ОПЕК+ повремено се затегнуваат, особено околу прашањата за нивото на производство и одржувањето на цените на глобалниот пазар.
Производството концентрирано во неколку држави
Иако производството на нафта е распределено низ повеќе континенти, податоците покажуваат дека најголемиот дел е концентриран кај релативно мал број земји. Меѓу нив се и Канада, Кина, како и Бразил, кои исто така имаат значајно учество во глобалното производство.
Анализата потврдува дека, и покрај растечката диверзификација, светската нафтена индустрија и натаму е силно зависна од неколку клучни региони и производители.
Водечки производители на сурова нафта во 2025 година:
| Ранг | Држава | Производство (милиони барели дневно) |
|---|---|---|
| 1 | САД | 13.577 |
| 2 | Русија | 9.867 |
| 3 | Саудиска Арабија | 9.509 |
| 4 | Канада | 4.938 |
| 5 | Ирак | 4.394 |
| 6 | Кина | 4.337 |
| 7 | Иран | 4.192 |
| 8 | Обединети Арапски Емирати | 3.817 |
| 9 | Бразил | 3.745 |
| 10 | Кувајт | 2.575 |
| 11 | Казахстан | 2.065 |
| 12 | Норвешка | 1.846 |
| 13 | Мексико | 1.724 |
| 14 | Нигерија | 1.609 |
| 15 | Либија | 1.357 |
Извор: Eia.gov
