Цените на јагленот на светските пазари бележат значителен раст, поттикнат од зголемените тензии на Блискиот Исток и стравувањата од нарушување на снабдувањето со енергенси.
Ескалацијата на конфликтот по нападите на Соединетите Американски Држави и Израел врз Иран, како и одговорот на Техеран, ги зголемија ризиците за енергетските текови во регионот. Поради тоа пораснаа цените на природниот гас и трошоците за транспорт, што доведе и до замена на горивото во производството на електрична енергија и дополнителен притисок врз цените на јагленот.
Загриженоста за можни нарушувања во испораките на нафта и природен гас преку Ормускиот Теснец ги зголеми цените на гасот, додека повисоките трошоци за транспорт и логистичките доцнења дополнително влијаеја врз поскапувањето на јагленот.
На азискиот пазар, референтните фјучерси за јаглен во Њукасл достигнаа 138 долари за тон на 9 март, што е највисоко ниво од декември 2024 година. На 27 февруари тие изнесуваа 115,80 долари, а на 10 март се стабилизираа на 133,65 долари за тон.
Сличен тренд е забележан и на европскиот пазар. Референтната цена на јагленот API2 во Ротердам порасна од 106 долари за тон на 27 февруари на 132 долари на 9 март, највисоко ниво од мај 2023 година. На 10 март цената се затвори на 121 долар за тон.
Според Уфук Алпарслан од Ember, трошоците за производство на електрична енергија од гасни електрани во Европската Унија во март се зголемиле за 51%. Тој објаснува дека во дел од земјите јагленот и гасот се заменливи горива, па кога производството на струја од гас станува поскапо, електраните преминуваат на јаглен.
Сепак, Алпарслан оценува дека растот на цените е последица на нестабилноста на фосилните горива, а не доказ за стратешката важност на јагленот. Тој нагласува дека производството на електрична енергија од јаглен минатата година се намалило дури и во земји со голема зависност од него, како Кина, Индија, Германија и Полска.
Според него, обновливите извори на енергија стануваат сè поевтини и посигурни, а инвестициите во домашно произведена чиста енергија ја намалуваат изложеноста на ценовни шокови на глобалните пазари.
Од друга страна, Ларс Шерникау од National Center for Energy Analysis смета дека јагленот и натаму останува еден од најисплатливите и најсигурни начини за производство на електрична енергија. Тој нагласува дека државите треба да користат разновиден енергетски микс во зависност од нивните геолошки и геополитички услови.
Шерникау додава дека неодамнешните ценовни шокови на глобалните пазари повторно ја истакнале улогата на јагленот во енергетските системи и дека неговото целосно елиминирање без евтини и сигурни алтернативи може да ја поскапи и дестабилизира електроенергетската мрежа.
Извор: Aa.com.tr
