Париз. 12 февруари 2026 – Глобалната побарувачка за нафта во 2026 година ќе порасне за 850 илјади барели дневно, што е повеќе од ланските 770 илјади барели дневно, покажува најновиот извештај за нафтениот пазар (Oil Market Report) на Меѓународната агенција за енергија (ИЕА), објавен на 12 февруари 2026 година.
Според ИЕА, како и во 2025, целиот раст ќе дојде од земјите надвор од ОЕЦД, предводени од Кина. Повеќе од половина од зголемувањето годинава ќе произлегува од побарувачката за петрохемиски суровини, за разлика од минатата година кога доминираа транспортните горива.
На страната на понудата, светското производство во јануари нагло се намали за 1,2 милиони барели дневно, на 106,6 милиони барели дневно. Причина беа екстремните зимски услови во Северна Америка, како и прекини и ограничувања на извозот од Казахстан, Русија и Венецуела. И покрај овој пад, ИЕА очекува глобалното снабдување во 2026 година да порасне за 2,4 милиони барели дневно, на 108,6 милиони барели дневно, при што растот ќе биде приближно рамномерно распределен меѓу земјите на ОПЕК+ и оние надвор од групата.
Рафинериската активност исто така се намали во јануари, откако во декември достигна историски максимум од 86,3 милиони барели дневно. Преработката падна на 85,7 милиони барели дневно поради почеток на сезонските ремонти и пониски маржи. За цела 2026 година се прогнозира просечна преработка од 84,6 милиони барели дневно, со раст од 790 илјади барели дневно, што е поскромно темпо во споредба со 2025 година. Маржите дополнително ослабеа во јануари, бидејќи засилената преработка од декември ја намали затегнатоста на пазарот на деривати.
Глобалните нафтени залихи продолжуваат да растат. Во декември тие се зголемиле за 37 милиони барели, со што вкупното зголемување во 2025 достигна 477 милиони барели, односно просечно 1,3 милиони барели дневно – највисоко ниво од 2020 година. Кинеските резерви на сурова нафта лани пораснале за 111 милиони барели, додека количините нафта „на вода“ се зголемиле за 248 милиони барели, од кои 72% се од санкционирана нафта. Прелиминарните податоци покажуваат дополнително зголемување од 49 милиони барели во јануари.
И покрај глобалниот вишок, цените на нафтата значително пораснаа во јануари. Северноморската референтна нафта Dated Brent поскапе за околу 10 долари за барел во текот на месецот, достигнувајќи околу 73 долари за барел, поттикната од зголемените геополитички тензии меѓу САД и Иран, снежните бури во Северна Америка и нарушувањата во казахстанското снабдување. Иако на почетокот на февруари цените кратко се намалија по најави за дипломатски напредок, тие повторно пораснаа откако Вашингтон ги предупреди бродовите да избегнуваат ирански води во Ормутскиот теснец. ICE Brent во моментот се движи околу 70 долари за барел.
Русија во јануари го намали производството за околу 350 илјади барели дневно, делумно поради засилените санкции и притисокот врз нејзините клучни купувачи. Индискиот увоз на руска нафта падна на 1,1 милион барели дневно – најниско ниво од ноември 2022 година – додека испораките кон Кина достигнаа рекорд. Производството во Венецуела се намали за 210 илјади барели дневно, на 780 илјади барели дневно, но се очекува делумно закрепнување по одобрувањето на извоз за компании поврзани со САД.
ИЕА оценува дека, и покрај моменталните прекини и растот на цените, пазарот и понатаму располага со значителен „тампон“ поради акумулираниот вишок во складиштата и на танкерите. Доколку не дојде до подолготрајни прекини во снабдувањето, глобалната понуда во 2026 година ќе продолжи да ја надминува побарувачката, задржувајќи ја пазарната рамнотежа чувствителна на геополитички ризици.
Извор: IEA.org
