Глобалниот пазар на литиум-јонски батерии во 2025 година надмина 150 милијарди американски долари, што претставува раст од повеќе од 20% во однос на 2024 година. Но, нивното значење одамна ја надмина пазарната вредност, батериите стануваат клучен столб на автомобилската индустрија, електроенергетските системи и дигиталната инфраструктура, вклучително и дата-центрите и вештачката интелигенција.
Според најновата анализа на Меѓународната агенција за енергија, глобалната примена на литиум-јонски батерии во 2025 година е шест пати поголема отколку во 2020 година. Електричните возила остануваат главен двигател на побарувачката, при што секој четврти продаден автомобил во светот е електричен. Над 70% од вкупната употреба на батерии отпаѓа на овој сектор, додека повеќе од 15% се наменети за складирање електрична енергија.
Драстичен пад на цените
Просечните цени на батериите во 2025 година се намалени за 8%, благодарение на технолошки напредок, подобрувања во хемијата на батериите и засилена конкуренција. Кај системите за складирање енергија цените се намалени на една третина од нивото во 2020 година.
Сепак, регионалните разлики се продлабочуваат: цената на батериските пакети во Кина е околу 30% пониска отколку во САД и 35% пониска во споредба со Европа.
Литиум-железо-фосфатните (LFP) батерии бележат најголем пад на цените од над 15% во 2025 година и во просек се повеќе од 40% поевтини од никел-кобалт-манган (NMC) батериите. Како резултат, LFP технологијата сочинува повеќе од половина од батериите во електричните возила и над 90% од системите за складирање енергија.
Брз раст на складирањето енергија
Инсталациите на батериски системи за складирање енергија во последните пет години се зголемени повеќе од 20 пати. Овој тренд е поттикнат од пониските цени, достапноста на производи и кратките рокови за реализација на проекти. Со зголеменото учество на обновливите извори, батериите стануваат клучен фактор за флексибилност и стабилност на електроенергетските системи.
Концентрација на производството и стратешки ризици
И покрај глобалниот раст, производството останува силно концентрирано. Кина произведува над 80% од сите батерии во светот, додека компаниите од Кина, Јужна Кореја и Јапонија доминираат во производството на батериски ќелии. Повеќе од 70% од електричните возила произведени надвор од Кина зависат од батерии или компоненти од кинеско потекло.
Европа и САД привлекоа инвестиции во производство на батерии, но и понатаму во голема мера зависат од увоз на клучни компоненти. Недоволните инвестиции во средните фази од синџирот на снабдување претставуваат сериозен ризик за безбедноста на снабдувањето.
Дополнително, производствените трошоци во Европа и САД се и до 50% повисоки од оние во Кина, што ја отежнува изградбата на конкурентна индустрија. Постигнувањето на ефикасност слична на кинеската, каде просечниот принос во производството надминува 90% ќе бара време, долгорочни инвестиции и меѓународна соработка.
Идни предизвици и нови технологии
Иако се развиваат алтернативи како натриум-јонските батерии, речиси целиот најавен производствен капацитет за оваа технологија повторно се наоѓа во Кина, што укажува дека географската концентрација останува предизвик.
Од ИЕА оценуваат дека стратешкото значење на батериите ќе продолжи да расте, а прашањата за безбедноста на снабдувањето и индустриската конкурентност ќе бидат во фокусот на претстојниот извештај „Energy Technology Perspectives 2026“.
Извор: IEA.org
