Сараево. 16 јануари 2026 – Американската градежна корпорација „Бехтел“, една од најголемите во светот, сериозно ја разгледува можноста за учество во изградбата на гасоводот Јужна интерконекција, стратешки енергетски проект што треба да ги поврзе гасните системи на Хрватска и Босна и Херцеговина и да ѝ овозможи на БиХ алтернативен извор на снабдување со природен гас.
Според соопштението на Амбасадата на САД во Сараево, претставници на „Бехтел“ од четврток престојуваат во главниот град на БиХ, каде одржуваат средби со политички и владини претставници со цел да ги проценат условите за можен ангажман на проектот. Во разговорите учествуваат и претставници на американската компанија AAFS Infrastructure and Energy, како и на Американската агенција за трговија и развој (USTDA).
Американскиот вршител на должноста амбасадор Џон Гинкел лично ги придружуваше делегациите, што се толкува како јасен сигнал за политичка поддршка од Вашингтон. Од американската амбасада наведуваат дека Јужната интерконекција е клучна за „енергетската независност“ на БиХ, односно за намалување на зависноста од рускиот гас, кој во моментов е единствениот извор на снабдување за земјата.
Проектот предвидува изградба на гасовод од правецот Загвозд во Хрватска, преку Посушје, до централниот гасен систем во БиХ, со што земјата би добила и директен пристап до ЛНГ-терминалот на островот Крк. Во најповолно сценарио, првите градежни работи би започнале наесен, а целосната реализација се очекува до крајот на 2027 година.
„Бехтел“, основана во 1898 година, има околу 50.000 вработени и важи за втората најголема градежна компанија во САД. Нејзиното можно вклучување значително го зголемува кредибилитетот на проектот, кој со години е блокиран поради политички несогласувања во БиХ.
Клучниот спор произлезе од противењето на хрватските политички партии во БиХ, предводени од ХДЗ БиХ, проектот да го реализира исклучиво државната компанија „БХ Гас“ од Сараево. Како компромисно решение, со посредство на САД, сега се предлага модел во кој американски приватен инвеститор би добил концесија за изградба, управување и експлоатација на гасоводот во период од најмалку 30 години.
Владата на Федерацијата БиХ веќе му наложи на Министерството за енергетика да започне измени на Законот за Јужната интерконекција, со цел да се вклучат и други модели на реализација, вклучително и концесии. Паралелно, во Советот на министри на БиХ треба да се подготви предлог за меѓудржавен договор со Хрватска.
Во јавноста дополнително внимание привлече улогата на AAFS Infrastructure and Energy, компанија основана во 2025 година, со ограничено искуство, но со силни политички врски во САД. Британскиот весник „Гардијан“ оцени дека проектот има „силна политичка позадина“, оценка што индиректно ја потврди и потпретседателот на компанијата Џо Флин, кој изјави дека разговорите во Сараево се од „истражувачки карактер“.
Претседателот на ХДЗ 1990, Илија Цвитановиќ, изјави дека проектот влегува во завршна фаза и дека нема да учествуваат домашни компании. Според него, целиот процес, од инвестицијата до управувањето и дистрибуцијата на гасот ќе биде во рацете на американски партнери.
Тој оцени дека Јужната интерконекција го надминува енергетското значење и прераснува во геостратешко прашање за БиХ, Хрватска и поширокиот регион, додавајќи дека без директното вклучување на американската администрација проектот најверојатно би останал нереализиран.
Извор: Hrt.hr
