Шпанскиот сектор за обновливи извори на енергија досега изгубил околу 140 милиони евра приходи поради ограничувањата во електропреносната мрежа и принудното исклучување на дел од производствените капацитети. Проблемот е присутен од големиот прекин на електричната енергија во април 2025 година, а дополнително може да се заостри со приклучувањето на новите соларни електрани, покажува најновата анализа на консултантската компанија „Вуд Мекензи“.
Според анализата, во периодот од 2026 до 2028 година во Шпанија се очекува приклучување на околу 16 гигавати нови обновливи капацитети, од кои значителен дел веќе се приклучени во првите осум месеци од 2026 година. Од преостанатите проекти, околу 10 гигавати соларни капацитети треба да влезат во мрежата до крајот на 2028 година, и тоа во услови кога постојната инфраструктура веќе се соочува со преоптоварување.
Количините на електрична енергија од обновливи извори што операторот мора да ги ограничи поради мрежните услови сè уште не се вратени на нивото пред прекинот во април 2025 година. Според податоците на операторот на електропреносниот систем РЕЕ, на кои се повикува анализата, во 2026 година досега околу 4% од расположливото производство од обновливи извори останало неискористено поради ограничувањата.
Националниот просек, сепак, не ја покажува целосно сериозноста на состојбата во одделни делови од земјата. Во одредени точки од електроенергетската мрежа во регионите Екстремадура и Мурсија, принудното ограничување на производството надминува 25% од потенцијалното производство од обновливи извори, што значи дека производителите не остваруваат приходи од повеќе од една четвртина од електричната енергија што би можеле да ја произведат.
Аналитичарот на „Вуд Мекензи“, Агустин Уерга, оценува дека дополнителното приклучување на околу 10 гигавати соларни капацитети во веќе оптоварените мрежни коридори ќе ги продлабочи ограничувањата доколку постојните електрани не ги исполнат техничките услови за поддршка на стабилноста на системот.
Еден од клучните проблеми е недоволната способност на дел од соларните и ветерните електрани да обезбедуваат динамичка контрола на напонот, услуга што е важна за стабилноста на електроенергетската мрежа. За разлика од конвенционалните централи на гас и нуклеарна енергија, кои природно обезбедуваат дел од овие системски услуги, обновливите капацитети со инвертори мора да бидат посебно конфигурирани за да ги исполнуваат истите функции.
Според проценките, околу 7 гигавати соларни и 26 гигавати ветерни капацитети во Шпанија имаат потреба од дополнителни интервенции на инверторите за да можат да обезбедуваат динамичка контрола на напонот. Станува збор за електрани пуштени во употреба пред стапувањето во сила на шпанската уредба од 2020 година со која се утврдени овие технички барања.
Сепак, повеќе од 35 гигавати постојни обновливи капацитети би можеле да ја обезбедуваат оваа услуга без дополнителни трошоци. Електраните што ќе ги исполнат условите добиваат и приоритет при диспечирањето. До мај 2026 година, операторот РЕЕ веќе одобрил 4,2 гигавати обновливи капацитети преку програмата за техничко оспособување.
„Вуд Мекензи“ предупредува дека доколку расположливите 35 гигавати обновливи капацитети не бидат оспособени за обезбедување динамичка контрола на напонот, ограничувањата на производството би можеле да се зголемат за 18% во следните две години. Во такво сценарио, неискористената електрична енергија би достигнала 6,5 терават-часови во 2028 година, во споредба со 1,3 терават-часови во 2023 година.
Основната прогноза на компанијата, сепак, предвидува стабилизирање на ограничувањата во 2027 и 2028 година, под услов постојните и новите обновливи електрани навреме да ги исполнат техничките барања.
Проблемите се концентрирани и географски, особено во областите околу Мадрид, Толедо и Касерес, каде што се очекува приклучување на околу три гигавати нови соларни капацитети. Како одговор на мрежните ограничувања, инвеститорите сè повеќе ги разгледуваат и регионите со послаби сончеви ресурси, како Леон, Ваљадолид, Уеска и Сарагоса, каде што мрежните услови овозможуваат поинакви инвестициски можности.
За долгорочно надминување на проблемот неопходно е зајакнување на електропреносната мрежа, но изградбата на нова инфраструктура од почетна фаза до завршување во просек трае седум години. Поради тоа, батериските системи за складирање на електрична енергија и растот на потрошувачката се посочуваат како поважни решенија во пократок рок.
„Вуд Мекензи“ прогнозира дека инсталираниот капацитет на батериски системи во Шпанија би можел да достигне 10 гигавати до 2030 година, а во оптимистичкото сценарио и 20 гигавати, во споредба со само 0,2 гигавати во 2025 година. Во развој се повеќе од 40 гигавати вакви проекти, од кои 25 гигавати веќе имаат одобрение за пристап до мрежата.
Дополнителен поттик за потрошувачката се очекува од центрите за податоци, за кои се предвидува дека ќе придонесат со 2,3 гигавати нова побарувачка во проектниот развој, односно повеќе од два гигавати капацитети би требало да бидат во функција до 2030 година.
Според проекциите, обновливите извори би можеле да решат половина од проблемите поврзани со управувањето со вонредните состојби во системот, додека синхроните компензатори би го надополниле преостанатиот дел до 2029 година. Доколку овие услови се исполнат, ограничувањата на производството би можеле да се намалуваат за околу 30% годишно во наредниот период.
Анализата на „Вуд Мекензи“ е изработена врз основа на моделирање на мрежата на ниво на поединечни приклучни точки низ целата шпанска електропреносна инфраструктура, што овозможува да се утврдат локалните тесни грла кои не се видливи преку националните просечни показатели.
Извор: WoodMac.com
