САД се најголем светски извозник на дизел, со 15,4% од вкупниот глобален извоз, покажуваат податоците за 2025 година. На второ место е Русија, а на трето Саудиска Арабија, што го отвора прашањето за стабилноста на меѓународното снабдување во услови на ограничувања и можни нови трговски мерки.
Според податоците на Заедничката организациска иницијатива за податоци (JODI) и Организацијата на земјите извознички на нафта (ОПЕК), САД во 2025 година извезувале во просек 1,26 милиони барели дизел дневно, што претставува 15,4% од светскиот извоз.
Русија била втор најголем извозник со просечни 783.400 барели дневно, додека Саудиска Арабија била трета со 678.200 барели дневно. Меѓу петте најголеми извозници се и Индија и Јужна Кореја, кои извезувале повеќе од половина милион барели дизел дневно.
Петте најголеми извозници заедно учествувале со 46,9% во глобалниот извоз, а САД и Русија сами обезбедувале речиси една четвртина од светските извозни количини.
Големиот рафинериски капацитет е еден од факторите што ја поддржуваат водечката позиција на САД. Во јануари 2026 година, земјата имала 130 оперативни рафинерии со вкупен капацитет за преработка на сурова нафта од 18,2 милиони барели дневно.
Дизелот има значајна улога во глобалната економија, особено во товарниот транспорт, земјоделството и поморскиот сообраќај. Поради тоа, промените во извозот на најголемите снабдувачи може да влијаат врз меѓународните текови на гориво и достапноста на пазарите што зависат од увоз.
Дополнителен фактор е улогата на трговските центри како Холандија, Сингапур и Белгија. Тие заедно учествуваат со 12,9% во светскиот извоз на дизел, но значаен дел од тие количини се реекспорт. Овие земји увезуваат, складираат и тргуваат со горива, па нивниот извоз не го одразува само домашното рафинериско производство.
Гледано по региони, Европа има 35,3% од светскиот извоз на дизел, при што Русија претставува значаен дел од европските извозни количини. Во исто време, Европа како целина останува нето-увозник на дизел и дел од потребите ги покрива со испораки од САД, Индија и земјите од Блискиот Исток.
Азијско-пацифичкиот регион учествува со 28,9% во светскиот извоз, поддржан главно од големите извозници како Индија, Јужна Кореја и Сингапур.
Нови ризици за глобалното снабдување
Прашањето за глобалното снабдување со дизел добива дополнителна тежина поради мерките на Русија и можноста за нови ограничувања од САД.
Русија во јули воведе ограничувања на извозот на дизел, кои потоа беа продолжени до септември. Во САД, претседателот Доналд Трамп на 22 септември ја поддржа идејата за ограничување на извозот, но ден подоцна претставник на Белата куќа ги оспори информациите дека се подготвува 90-дневна забрана.
Евентуално ограничување на американскиот извоз би можело да влијае врз земјите што зависат од американските испораки. Истовремено, промената на извозните текови може да има пошироки последици за рафинериското производство.
Доколку американските рафинерии изгубат дел од странската побарувачка, постои можност да го намалат обемот на преработка на сурова нафта. Тоа би можело да значи и помало производство на други нафтени деривати, вклучително бензин и авионско гориво.
Така, евентуалното ограничување на извозот на дизел отвора дилема меѓу зголемување на достапноста на горивото на домашниот американски пазар и одржување на производството и снабдувањето на глобалниот пазар.
Енергетика 24
