Унгарија планира да ја намали зависноста од ограничен број извори и правци за снабдување со енергија преку поголема употреба на домашни ресурси, диверзификација на увозот и забрзан развој на обновливите извори, изјави министерот за економија и енергетика Иштван Капитани.
Говорејќи на конференцијата „Трка за енергијата – Г7 парадигма“ во Будимпешта, Капитани оцени дека енергетиката станува директно прашање на конкурентноста на економијата, особено по серијата енергетски и геополитички шокови во последните години.
„Енергетиката е и прашање на конкурентност. Во 2020-тите видовме серија последователни шокови, а ситуацијата на Блискиот Исток и војната меѓу Русија и Украина сега повторно покажуваат дека геополитичките конфликти можат брзо да го променат целиот енергетски систем“, рече Капитани.
Според него, земја што ја темели енергетската безбедност на еден извор, технологија или правец на снабдување го ограничува сопствениот простор за маневрирање.
Пакш и продолжување на работниот век на нуклеарните централи
Еден од приоритетите на Будимпешта е продолжување на работниот век на постојните нуклеарни единици во електраната „Пакс“. Доколку процесот биде успешен, единиците би можеле да продолжат со работа до периодот 2052–2057 година.
Капитани, сепак, предупреди дека климатските промени создаваат нови предизвици за нуклеарната инфраструктура, особено за системите за ладење.
Тој посочи дека при проектирањето на „Пакш“ не било очекувано сегашното ниво на водата да се појави во период од 10.000 години, но дека климатските промени покажуваат оти досегашните модели на предвидување не секогаш ги опфаќаат новите услови.
Затоа, системот за ладење ќе мора дополнително да се разгледа во рамките на продолжувањето на работниот век.
Паралелно, Унгарија ќе изврши нова техничка, финансиска, правна и енергетско-стратешка процена на проектот „Пакш 2“. Капитани рече дека ќе бидат разгледани различни технологии, вклучително и мали модуларни реактори (SMR).
Унгарија во оваа област соработува со останатите земји од Вишеградската група – Чешка, Словачка и Полска, при што посебно внимание се посветува на развојот на SMR технологијата во Полска.
80% од гасот и 90% од нафтата од еден извор
Диверзификацијата е еден од клучните приоритети и кај фосилните горива. Според Капитани, околу 80% од увезениот гас и 90% од нафтата во Унгарија доаѓаат од еден извор.
„Не треба една зависност да ја замениме со друга. Треба да го зголемиме просторот за маневрирање на Унгарија“, рече тој.
Во гасниот сектор, Будимпешта преговара за набавки од романскиот проект „Нептун Дип“, додека како дополнителни можности ги разгледува ЛНГ терминалите во Хрватска и Грција, како и Вертикалниот гасен коридор.
„Ќе има развој во секторот на ЛНГ и треба да учествуваме во него. Важно е овие врски да постојат, да функционираат и да можеме да организираме транспорт преку Вертикалниот гасен коридор“, рече Капитани.
Кај нафтата, Унгарија преговара со хрватскиот оператор ЈАНАФ за користење на Јадранскиот нафтовод, а продолжуваат и разговорите со МОЛ. Целта е да постојат дополнителни опции за снабдување доколку тоа биде потребно.
Стратешките резерви на сурова нафта во Унгарија во моментов покриваат 87 дена, а во октомври треба да бидат зголемени на 90 дена.
До 4.000 MW ветерна енергија
И покрај значењето на нуклеарната енергија и диверзификацијата на снабдувањето со гас и нафта, унгарската влада иднината на енергетскиот систем ја гледа во обновливите извори.
„Енергетската политика на владата може едноставно да се опише: ни треба значително поголема енергетска независност, повеќе домашни ресурси и поразновиден увоз, а иднината мора да нè води кон обновливите извори на енергија“, рече Капитани.
Во следните 3 до 4 години Унгарија планира да изгради 3.000 до 4.000 MW ветерни електрани. Во развојот на ветерната енергија ќе биде вклучен и приватниот капитал.
Владата планира и значително зголемување на капацитетите за складирање електрична енергија. Унгарија има преземено обврска за 700 MW складирање во рамките на ЕУ, но целта е тој капацитет подоцна да биде зголемен на 3.000 до 4.000 MW.
Следната година е најавена и нова програма за поддршка на енергетската ефикасност на зградите, додека ќе продолжат веќе најавените програми за домашни системи за складирање.
Во рамките на европските средства од Механизмот за закрепнување и отпорност (RRF), Унгарија ги исполнила сите 127 поставени пресвртници, а за дополнителен развој на енергетската мрежа се обезбедени 1,5 милијарди евра.
Од средствата на RRF се предвидени и 26 милијарди форинти за поставување паметни броила за речиси половина милион корисници.
Капитани оцени дека промените во електроенергетскиот систем се забрзуваат. Во 2025 година побарувачката за електрична енергија растела повеќе од двојно побрзо од вкупната побарувачка за енергија, додека батериското складирање е меѓу најбрзорастечките сегменти во глобалниот енергетски сектор.
Истовремено, владата планира локалните заедници да имаат директна финансиска корист од изградбата на ветерните електрани. Според најавите, општините би можеле да добиваат еднократни и годишни приходи од проектите, при што износот би зависел од големината на постројката.
Капитани порача дека целта е создавање енергетски систем со повеќе извори, технологии и правци на снабдување, со поголемо учество на домашното производство и обновливите извори.
Извор: CEEnergyews.com
