Цените на електричната енергија на берзите „ден однапред“ во Југоисточна Европа вчера забележаа остар раст, при што на дел од пазарите во северниот дел на регионот достигнаа близу 180 евра за мегават-час.
Највисока просечна дневна цена е регистрирана на унгарската берза HUPX, од 183,86 евра/MWh, што е раст од 45,9 евра во однос на претходниот ден.
Следуваат Словенија со 181,48 евра/MWh, Австрија со 181,46 евра/MWh, Хрватска со 180,63 евра/MWh и Италија со 179,30 евра/MWh. Во Романија цената достигна 172,58 евра/MWh, а во Бугарија 169,90 евра/MWh.
На јужниот дел од Балканот цените беа пониски. Во Грција просечната цена изнесуваше 153,42 евра/MWh, во Северна Македонија 151,21 евра/MWh, во Албанија 144,33 евра/MWh, а во Црна Гора 168,22 евра/MWh.
Најевтин пазар во регионот остана Србија, со просечна цена од 128,19 евра/MWh.
Побарувачката нагло се зголеми
Силниот раст на цените доаѓа по зголемувањето на потрошувачката со почетокот на работната недела, но и поради падот на производството од ветер и хидроелектраните.
Комбинираната потрошувачка на електрична енергија во Унгарија и Југоисточна Европа се зголеми на 30.974 MW, што е за 4.206 MW повеќе од претходниот ден.
Во исто време, регионот од мала нето-извозна позиција од 240 MW премина во нето-увоз од 1.107 MW.
Увозот од централноевропскиот пазар преку Австрија и Словачка се зголеми на 1.405 MW, што е околу 402 MW повеќе од претходниот ден. Од друга страна, извозот кон Италија значително се намали – на 281 MW, наспроти 1.364 MW претходниот ден.
Ветерот произведуваше над 1 GW помалку
Дополнителен притисок врз цените создаде падот на производството од обновливите извори.
Производството од ветерните електрани се намали од 3.227 MW на 2.210 MW, што значи дека од пазарот исчезнаа повеќе од 1 GW релативно евтина електрична енергија.
Пад имаше и кај хидропроизводството – од 4.355 MW на 4.082 MW.
Соларните централи, напротив, произведоа околу 515 MW повеќе, достигнувајќи 6.830 MW. Но, дополнителното производство од сонце не било доволно да го надомести истовремениот раст на потрошувачката и падот на ветерната и хидроенергијата.
Во такви услови се зголемило производството од термоелектраните: јагленот достигнал 6.154 MW, а гасните електрани 4.391 MW.
Унгарија со најсилен скок
Особено силен раст е забележан на унгарскиот HUPX.
Просечната базна цена се зголемила од 137,9 на 183,9 евра/MWh, додека peak цената скокнала од 101,6 на 181,4 евра/MWh.
Минималната часовна цена пораснала уште понагло – од само 27,3 на 142,3 евра/MWh. Максималната цена се зголемила на 226,1 евра/MWh, од 206,5 евра/MWh.
Ова покажува дека поскапувањето не било ограничено само на вечерните часови кога потрошувачката обично е највисока, туку цените биле значително повисоки во текот на речиси целиот период на испорака.
Северниот дел на ЈИЕ во ист ценовен кластер
Унгарија, Словенија, Хрватска и Австрија останаа тесно поврзани и се формираше ценовен кластер со просечни цени околу 180 евра/MWh.
Разликите кон јужниот дел од регионот, сепак, останаа значителни.
Унгарија се тргуваше околу 11 евра/MWh поскапо од Романија, 14 евра над Бугарија, околу 30 евра над Грција и речиси 56 евра/MWh над Србија.
Србија остана со најголем ценовен дисконт во регионот и покрај дневниот раст од околу 46 евра/MWh. На SEEPEX просечната цена достигна 128,2 евра/MWh, со минимална часовна цена од 62 евра и максимална од 240 евра/MWh.
Големата разлика меѓу Србија и Унгарија укажува дека преносните ограничувања и загушувањата сè уште имаат значително влијание врз регионалното поврзување на пазарите.
Македонија на 151 евро/MWh
На македонскиот пазар цената за испорака во понеделник достигна 151,21 евра/MWh, што претставува дневен раст од околу 48,3 евра/MWh.
Со тоа Македонија остана во групата пазари со значително пониски цени од северниот регион, но растот беше меѓу најголемите во Југоисточна Европа.
За споредба, цената во Грција се зголеми за 48,4 евра/MWh, во Србија за 46 евра/MWh, додека кај Унгарија, Словенија, Бугарија и Хрватска растот се движеше меѓу 42,9 и 45,9 евра/MWh.
Краткорочниот пазар под поголем притисок
Фјучерсите не покажуваат исто ниво на поскапување како day-ahead пазарот.
Неделната цена на унгарскиот пазар за 34-та недела е проценета на 156,50 евра/MWh, за 35-та недела на 160,50 евра/MWh, додека септемврискиот договор е на 161,50 евра/MWh.
Тоа значи дека day-ahead цената од 183,86 евра/MWh е повеќе од 22 евра над септемврискиот договор, што укажува дека актуелниот ценовен притисок е концентриран пред сè на краткорочниот физички пазар.
Пазарот во наредните денови ќе остане чувствителен на движењето на побарувачката и производството од ветерните електрани. Комбинацијата од зголемена потрошувачка за повеќе од 4,2 GW и пад на ветерното производство за над 1 GW покажа колку брзо промената на понудата и побарувачката може да ги помести регионалните цени.
Доколку производството од ветер и хидроелектраните остане пониско, а потрошувачката продолжи да расте, разликата меѓу северниот ценовен кластер околу 180 евра/MWh и поевтините пазари на југот на Балканот би можела дополнително да се продлабочи.
Енергетика 24
